Hoe fotografeer ik in het donker?


Fototips voor avondfotografie

In de herfst en in de winter is het vroeger donker en gaan in kantoren en huizen de lampen aan. Dit is een geweldig moment om foto’s te maken. Het blauw in de lucht en de oranje/gelige gloed van kunstlicht passen erg goed bij elkaar. Het zijn complementaire kleuren en dat is voor mensen op de één of andere manier prettig om te zien. Vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van! Bijkomend voordeel: door de lange sluitertijd worden rijdende auto’s en wandelende mensen onzichtbaar. De voor- en achterlampen van de auto’s zijn wel zichtbaar in de vorm van mooie lichtsporen. Blauw licht, geel kunstlicht en geelwitte en rode lichtsporen: succes (bijna) verzekerd.

 

 

Houd het scherp

Wat zijn onze opties als we in het donker een landschap of gebouwen in de stad willen fotograferen? Als je uit de hand fotografeert en je wilt scherpe foto’s terwijl het steeds donkerder wordt, dan heb je eigenlijk twee opties. De eerste optie is, om de lichtgevoeligheid van de camera te verhogen. De instelling hiervoor op je camera heet ISO. Hoe hoger de ISO, hoe gevoeliger de sensor in je camera. Er zit een knop op je camera waarmee je de ISO kunt instellen. Hoe gevoeliger de sensor, hoe minder licht deze nodig heeft om een foto te maken. Dat betekent dan weer een snellere sluitertijd en daarmee kun je uit de hand toch nog een scherpe foto maken. Probleem opgelost zou je zeggen, maar helaas betaal je voor het verhogen van de ISO een prijs: er komst steeds meer ruis in je foto en hoe hoger de ISO, hoe zichtbaarder deze ruis is. Daarnaast heeft elke camera een maximale ISO die je kunt instellen, dus het kan zijn dat je ook met het verhogen van de ISO toch nog onscherpe foto’s krijgt omdat je je camera niet lang genoeg stil kunt houden in je hand.

Vergroot je diafragma

Gelukkig hebben we nog een tweede optie en dat is het vergroten van het diafragma, waardoor je simpelweg het gat waardoor het licht via je lens op de sensor schijnt, groter maakt. Het diafragma wordt uitgedrukt in het “f-getal”, zoals bijvoorbeeld f/11. En gek genoeg betekent een kleiner f-getal een groter diafragma. Raar, maar als je het eenmaal weet ben je er zo aan gewend.  Dus: bij f/4.5 komt er meer licht in de camera dan bij f/16. Meer licht, dus een kortere sluitertijd en dus weer een grotere kans op scherpe foto’s. Is het probleem nu dan opgelost? Helaas schuilt er ook hier weer een addertje onder het gras. Bij een groter diafragma is niet alles scherp op de foto. Dichtbij is het wel scherp, maar in de achtergrond niet. Of andersom. Dat kan soms een mooi effect geven, bijvoorbeeld bij een portret waarbij de achtergrond wazig is. Maar als je een (stads-) landschap wilt fotograferen, dan wil je eigenlijk alles op de foto scherp hebben.

 

Een hogere ISO of een groter diafragma lijken niet altijd een echte oplossing te bieden voor de problemen van het fotograferen na zonsondergang. Bij een lagere ISO en een kleiner diafragma wordt de sluitertijd veel te lang om uit de hand te fotograferen, tenzij je een heel vaste hand hebt. Maar ook als je die niet hebt, is er een gelukkig een oplossing: een kunstmatige vaste hand oftewel een statief.

Wolken lijken uitgesmeerd

Met dank aan het statief, kun je tijdens het blauwe kwartier heel mooie en scherpe foto’s maken. Stel je de ISO in op de laagste waarde (meestal ISO 100) en het diafragma op f/11 of f/16 om alles helemaal scherp te krijgen, dan krijg je al snel heel lange sluitertijden. Sta je ergens in het landschap en waait het, dan kun je de beweging van de wolken te zien krijgen op je foto. De wolken lijken wazig en de delen op je foto die niet bewegen zijn helemaal scherp. Het is net of de wolken zijn “uitgesmeerd” over je foto. Dit werkt het beste, als je met een groothoeklens werkt en de wolken tijdens het maken van de foto recht op je af laat komen. Soms waait het aan de grond (bijna) niet, terwijl de wolken wel bewegen. Een mooi moment om het water op te zoeken en ook nog de reflecties van de uitgesmeerde wolken in beeld te krijgen. Met een grijsverloopfilter kun je het verschil tussen de lucht en de reflecties in het water mooi balanceren.
);